میزان و علل ایجاد تلفات و دورریز میوه گوجه‌ فرنگی در زنجیره عرضه در کشور

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات خراسان رضوی، مشهد، ایران

2 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی

3 مرکز تحقیقات کشاورزی اصفهان

4 مرکز تحقیقات کشاورزی استان فارس

5 مرکز تحقیقات کشاورزی همدان

6 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

چکیده

گوجه‌فرنگی با وجود سهم قابل توجه در تولیدات زراعی و بازار داخلی، در زنجیره عرضه کشور با تلفات و افت ارزش اقتصادی قابل‌ملاحظه‌ای روبه‌رو است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که از هر ۱۰۰ واحد محصول برداشت‌شده، تنها 5/83 واحد به مصرف نهایی می‌رسد و بخش قابل توجهی از ارزش اقتصادی محصول نیز در مراحل مختلف زنجیره از مزرعه تا خرده‌فروشی کاهش می‌یابد. بیشترین تلفات در مرحله برداشت و بیشترین افت ارزش در خرده‌فروشی مشاهده شد که هر دو به ضعف‌های ساختاری شامل برداشت غیراستاندارد، مدیریت ناکارآمد مزرعه، نبود زیرساخت‌های زنجیره سرد، بسته‌بندی غیرفنی، حمل‌ونقل نامناسب و شرایط نگهداری ضعیف مرتبط هستند. برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد که تلفات و افت ارزش گوجه‌فرنگی سالانه معادل از دست رفتن ده‌ها هزار میلیارد ریال از ارزش بالقوه این محصول است؛ رقمی که علاوه بر کاهش درآمد تولیدکنندگان، به هدررفت گسترده منابع آب، انرژی و نهاده‌های تولید منجر می‌شود. با توجه به این وضعیت، نقاط بحرانی زنجیره شناسایی و مجموعه‌ای از راهکارهای کم‌هزینه، متوسط‌هزینه و پرهزینه برای کاهش تلفات ارائه شده است؛ از جمله بهبود مدیریت مزرعه، آموزش نیروی انسانی، اصلاح بسته‌بندی، استانداردسازی حمل‌ونقل، توسعه زیرساخت‌های سردخانه‌ای و ارتقای سازوکارهای مدیریتی میادین میوه و تره‌بار. نتایج این تحقیق می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی ترویجی، سیاست‌گذاری بخشی و طراحی مداخلات اجرایی با هدف افزایش بهره‌وری، کاهش حداقل نیمی از تلفات موجود و ارتقای تاب‌آوری زنجیره ارزش گوجه‌فرنگی در کشور قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مدیریت ضایعات و پسماندهای کشاورزی
دوره 7، شماره 13
دی 1404
صفحه 29-38

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 08 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 06 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار