مقدار و علل تلفات و دورریز انگور در زنجیره عرضه در کشور

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

3 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شاهرود، ایران

4 بخش تحقیقات مهندسی گلخانه، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

5 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

6 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران

7 بخش تحقیقات مهندس صنایع غذایی و فناوری‌های پس از برداشت، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

8 بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

9 بخش زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

10 بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

چکیده

ایران با وجود جایگاه برجسته در تولید انگور، سهم اندکی از بازار جهانی صادرات این محصول را دارد. ایران در سال ۲۰۲۳ میلادی با افت بیش از ۸۰ درصدی ارزش صادرات انگور، از رتبه 20 به رتبه ۴۹ جهان سقوط کرد. این شکاف صادراتی ناشی از ضعف‌های ساختاری در زنجیره عرضه از جمله نبود زنجیره سرد، بسته‌بندی غیراستاندارد، حمل‌و نقل نامناسب و عدم انطباق با استانداردهای بین‌المللی است. در این مقاله، میزان تلفات فیزیکی و افت ارزش اقتصادی انگور در مراحل مختلف زنجیره عرضه از باغ تا فرآوری و مصرف، به‌صورت مرحله‌ای تحلیل شده و نقاط بحرانی شناسایی شده‌اند. بیش از 48 هزار میلیارد تومان زیان اقتصادی معادل 50
 درصد درآمد بالقوه تولید انگور در کشور ناشی از تلفات و افت ارزش محصول است. بیشترین زیان مربوط به افت ارزش در خرده‌فروشی و فرآوری کشمش است. برای کاهش این تلفات، مجموعه‌ای از راهکارهای ترویجی شامل آموزش بهره‌برداران، توسعه زیرساخت‌های نگهداری، اصلاح نظام عرضه و تقاضا و ارتقاء فناوری فرآوری پیشنهاد شده است. این مقاله می‌تواند به‌ عنوان پایه‌ای برای طراحی برنامه‌های ترویجی، سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای و مداخلات میدانی در سطح باغداران، میدان‌داران، فروشندگان و واحدهای فرآوری مورد استفاده قرار گیرد. اجرای این راهکارها با هدف کاهش ۵۰ درصدی تلفات، زمینه‌ساز افزایش بهره‌وری، ارتقاء کیفیت محصول و توسعه پایدار صادرات خواهد بود.

کلیدواژه‌ها