میزان و علل ایجاد تلفات و دورریز میوه‌های هلو و شلیل در زنجیره عرضه در کشور

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات خراسان رضوی، مشهد، ایران

2 مرکز تحقیقات همدان

3 مرکز تحقیقات گلستان

4 مرکز تحقیقات ارومیه

5 مرکز تحقیقات تبریز

6 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی

چکیده

با وجود جایگاه برجسته ایران در تولید میوه‌های هلو و شلیل، سهم این محصولات از بازارهای صادراتی و ارزش اقتصادی بالقوه آن‌ها ‏پایین‌تر از ظرفیت واقعی است. بخش قابل‌توجهی از محصول به‌دلیل ضعف‌های ساختاری در زنجیره عرضه، از جمله مدیریت ‏غیراستاندارد برداشت، نبود زنجیره سرد، بسته‌بندی نامناسب، حمل‌ونقل غیرفنی و نگهداری غیراصولی، با تلفات، دورریز و افت ارزش ‏اقتصادی روبه‌رو می‌شود. نتایج این مطالعه نشان داد که در مجموع حدود ۱۸ درصد از محصول از چرخه مصرف خارج و بیش از ۱۸ ‏درصد دیگر از ارزش اقتصادی آن کاسته می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بیشترین میزان تلفات در مرحله باغ و بیشترین افت ارزش در مرحله ‏خرده‌فروشی رخ می‌دهد. برآوردها بیانگر زیانی بیش از ۷۷ هزار میلیارد ریال در سال و هدررفت قابل‌توجه منابع آب و انرژی است. در ‏این پژوهش، نقاط بحرانی بروز تلفات در مراحل مختلف زنجیره شناسایی و مجموعه‌ای از راهکارهای مدیریتی، فنی و سیاستی برای ‏کاهش آن‌ها پیشنهاد شده است. این اقدامات شامل اصلاح روش‌های مدیریت باغ، آموزش بهره‌برداران، استانداردسازی بسته‌بندی، توسعه ‏زیرساخت‌های سردخانه‌ای و بهبود نظام عرضه و تقاضا است. دستاوردهای این تحقیق می‌تواند مبنای طراحی برنامه‌های ترویجی، ‏سیاست‌گذاری‌های بخشی و مداخلات اجرایی با هدف کاهش حداقل ۵۰ درصدی تلفات، افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت محصول و ‏پایداری زنجیره تأمین هلو و شلیل در کشور قرار گیرد‎.‎

کلیدواژه‌ها

موضوعات