میزان و علل ایجاد تلفات و دورریز میوه‌ آلو در زنجیره عرضه در کشور

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات خراسان رضوی، مشهد، ایران

2 مرکز تحقیقات خراسان رضوی

3 مرکز تحقیقات فارس

4 مرکز تحقیقت ارومیه

5 مرکز تحقیقات تبریز

6 مرکز تحقیقات شاهرود

چکیده

آلو یکی از محصولات هسته‌دار مهم کشور است که به‌رغم ظرفیت بالای تولید و قابلیت توسعه در بازارهای داخلی و خارجی، در طول ‏زنجیره عرضه با تلفات قابل‌توجه و افت ارزش اقتصادی مواجه می‌شود. هدف این پژوهش، ارزیابی دقیق میزان تلفات، شناسایی نقاط ‏بحرانی و تحلیل عوامل کاهش‌دهنده کیفیت و ارزش محصول از مرحله باغداری تا مصرف نهایی است. نتایج نشان داد که از هر ۱۰۰ ‏واحد محصول تولیدشده، حدود 7/9 واحد در مراحل مختلف برداشت، حمل‌ونقل، انبارداری، فرآوری و خرده‌فروشی از چرخه مصرف ‏خارج می‌شود. همچنین، حدود 03/14 واحد از ارزش اقتصادی محصول به دلیل افت کیفیت، کاهش سفتی بافت، آسیب‌های مکانیکی و ‏شرایط نامناسب نگه‌داری از دست می‌رود. بیشترین سهم تلفات و افت ارزش به ترتیب در مرحله باغداری و خرده‌فروشی رخ می‌دهد که ‏بیانگر نقش تعیین‌کننده مدیریت برداشت، نوع بسته‌بندی اولیه، مدت‌زمان توقف در میدان‌بار و نحوه چیدمان در محل عرضه است. این ‏سطح از تلفات علاوه بر کاهش سودآوری، منجر به اتلاف قابل‌توجه منابع طبیعی می‌شود؛ زیرا تولید هر کیلوگرم آلو نیازمند ۶۰۰ تا ۸۰۰ ‏لیتر آب و مقدار قابل‌توجهی انرژی و نهاده‌های تولید است. فساد ضایعات آلو نیز از طریق انتشار متان و تولید شیرابه، تبعات ‏زیست‌محیطی برجسته‌ای به همراه دارد. بر اساس یافته‌ها، مجموعه‌ای از راهکارهای کم‌هزینه، متوسط‌هزینه و پرهزینه برای بهبود مدیریت ‏پس از برداشت، ارتقای بسته‌بندی، توسعه زنجیره سرد و بهینه‌سازی حمل‌ونقل پیشنهاد شده است. اجرای این مداخلات می‌تواند کاهش ‏معنی‌دار تلفات و افزایش کارایی اقتصادی و پایداری زنجیره آلو را به همراه داشته باشد.‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات